گفتار یازدهم:رضایت و مهر فاطمی علیهاالسلام
بحثی را در خصوص حدیث معروفی که از رسول خدا صلی الله علیه و آله رسیده است، مطرح کردیم: «إِنّ اللهَ لَيَغْضَبُ لِغَضَبِ وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا»؛(الأمالي (للمفيد)، ص95) خداوند به خشنودی حضرت زهرا علیهاالسلام خشنود میشود و به خشم و غضب حضرت زهرا علیهاالسلام خشمناک میشود؛ چون خدا رضا و غضب دارد یا رحمت و عقاب دارد؛ چنان که هم تعبیر «أَرْحَمُ الرَّاحِمِین» وارد شده و هم عبارت «اَشَدُّ المُعَاقِبِین»( تهذيب الأحكام (تحقیق خرسان)، ج 3، ص108.) بیان گردیده است. یکی از دلایل و محور رضایت و غَضَب خداوند متعال طبق این روایتی که در منابع شیعه و عامة آمده، رضا و غضب حضرت زهرا علیهاالسلام .است. مقصود بحث جلسه قبل، «غَضَب و قهر فاطمی» بود و امشب بنا داریم راجع «رِضا و مهر فاطمی» صحبت کنیم.
بنابر روایتی زیبا شخصی خدمت امام صادق علیه السلام آمد و گفت: افرادی نزدیک ما زندگی میکنند که به امیرالمؤمنین علیه السلام علاقه مند هستند و حتی فضایل ایشان را هم ذکر میکنند؛ اما مثل ما به امیرالمؤمنین علیه السلام معتقد نیستند که امام و حجّت خدا بدانند و به حجت بودن ایشان بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله معتقد نیستند تعبیر روایت این است که: «يُفَضِّلُونَهُ عَلَى النَّاسِ؛ او را بر دیگران هم ترجیح میدهند». ما با اینها چطور رفتار کنیم؟ آیا رفتارمان نیکو باشد؟ امام علیه السلام فرمودند: «بله؛ تعامل و رفتارتان نیکو باشد». «فَلَا تَخْرَقُوا بِهِمْ، مبادا برخورد منفی با محبّین امیرالمؤمنین علیه السلام داشته باشید (الخصال، ج 2، ص 354.)
همان طور که میدانید در دنیا مُحِبّ أمير المؤمنين علیه السلام خیلی زیاد است. حتی در میان غیرمسلمین، جرج جرداق مسیحی میگوید: «یا علی! إِنِّي لَسْتُ بِمُسْلِمٍ فَضْلاً أَنْ اَكُونَ شِيعِيَّاً وَ لَكِنْ أُحِبُّكَ لِفَضَائِلِكَ».
آقا امام صادق علیه السلام فرمود: حکومت بنی امیه بر سه پایه و اساس بنیان شده است؛ اما امامت ما اهل بیت علیهم السلام بر هفت پایه و اساس (عزیزان این روایت مقایسه میان نظام ولایی و نظام طاغوتی است. میان نظام امامت و خلافت نامشروع، امروز هم این روایت جاری است. مقایسه میان نظام ولایت فقیه و نظامی که در دنیا امروزه تحت عنوان دموکراسی به مردم ظلم میکند)
سه پایه حکومت بنی امیه عبارت انداز :
1. شمشیر
2. فشار بر مردم
3 . ظلم و جور و ستم .
شمشیر در کربلا قتل عام در مدینه حمله به مگه کشتن زید بن علی بن الحسین کشته شدن چندین هزار نفر از شیعیان به دست جنایت کار خبیث «حجاج بن یوسف ثقفی»، آن هم کسانی همچون قنبر، بنی عباس و... در زندان متوكل، آقا امام هادی علیه السلام در چه صعوبتی به سر می بردند امروز هم همین طور است. از اوّل انقلاب در این چهل سال هر روز آمریکاییها در یک نقطه از دنیا جنگ راه انداختند «در افغانستان، سوریه، یمن، فلسطین، لبنان». اساساً روش حکومت ظلم و ستم بر این سه ضلع مثلث فشار شمشیر و ظلم و جور پایه ریزی شده است. چرا باید امثال شیخ زکزاکیها در زندان باشند؟ چرا باید امثال شیخ نمر به شهادت برسند؟ چرا باید انقلابیون دنیا که حرفی جز آزادی نمیزنند در گوشه زندانها باشند؟ در فلسطین افرادی در زندانها پیر شدند و هنوز شکنجه میشوند و بچه های نابالغ در زندانها هستند. البته دشمن با الفاظ بازی میکند؛ چون حکومتِ ستم و ظلم که نمی گوید: ستم.
بعضی واژه های زیبا و پرکاربردی وجود دارد که متأسفانه، برخی کج فهمیها آنها را خراب کرده است. «حقوق زن» خیلی واژه زیبایی است؛ اما وقتی یک غربی این کلمه را میگوید خنده دار است؛ چون آنها زن را به ابتذال ،کشیدند، نظام خانواده را از هم پاشیدند زن را به یک کالا تبدیل کردند و در ویترینهای تبلیغاتی خود به عنوان کالا در شب عرضه میکنند آن وقت اینها میگویند حقوق زن می گویند: آزادی ، دموکراسی
یا عده ای میگویند: اصلاحات این واژه خیلی زیباست. چه کسی گفته واژه اصلاحات، بد است. اصلاحات، واژه ای قرآنی است: «إِن أُرِيدُ إِلَّا الإصلَحَ»(هود ،88) يا چه کسی گفته واژه ،امید بد است: «اِرْحَمْ مَنْ رَأْسُ مَالِهِ الرَّجَاء». واژه اصول هم زیباست؛ اما امان از آن زمانی که زیر پرچم این واژه ها ناامیدی القاء شود زیر پرچم این واژه ها از اصول تخطی شود. «وَ إِذَا قِيلَ لَهُم لَا تُفْسِدُوا فِي الأَرضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصلِحُونَ»( بقره، آیه 11) از واژه اصلاح فساد برداشت شود. خطر است. اگر کسی عینک سبزی زد و لجن را چمن ،دید خطر است.
خواجه پندارد که طاعت میکند *** بی خبر کز معصیت جان میکند
(مثنوی معنوی)
خیال میکند که کار صحیح می کند.
چون انتخابات نزدیک است عرض میکنم خیلی باید مواظب عملکردها و واژگان .باشیم از ابتکارات شهید مطهری رحمه الله علیه تبیین صحیح واژه ها بود. ایشان می فرمود: چه کسی گفته است زهد یعنی فقر، یعنی ترک دنیا و خانه نشینی؛ بلکه زهد یعنی امیری بر دنیا.
سلیمان باش؛ اما امیر باش کسی به سلیمان گفت: وضع مالی تو خیلی خوب ،است پیغمبر هستی پادشاه ،هستی محافظ داری و.... اما سلیمان در جواب گفت: «لَتَسْبِيحَةٌ فِي صَحِيفَةِ مؤمن خَيْرٌ مِّمَّا أُعْطِيَ ابن داوود»؛ (مجموعة ورام، ج1، ص129) به خدا، یک سبحان الله گفتن با اخلاص را از همه این حکومت بیشتر دوست دارم. سلیمان زاهد است؛ ولو ثروت انبوه دارد.
جوانهای عزیز کتابهای تاریخ را ببینید که چقدر مسلمانها در طول تاریخ لطمه دیدند و چه جنایاتی بنی امیه و بنی عباس کردند. اصلاً همین الآن؛ چرا تاریخ های دور برویم با یمن چه میکنند؟ سعودی ها در یمن «بالسيف و العسف و الجور» حاکم اند مردم مظلوم چطور دارند هزینه زیاده طلبیهای خاندان سعودی را میدهند. فرمود: وَ إنَّ إمامَتَنا امامت ما بر هفت پایه استوار است:
1. بالرفق؛ مدارا کردن؛
2 . وَالتَأَلْفِ الفت و دوستى؛
3 . وَالوَقَار؛ سنگینی و وقار؛
4 . وَالتَّقِيَّة؛ رازداری پرهیز از ایجاد تنش میان مذاهب؛
5. وَ حُسْنِ الْخُلْطة؛ نیکو نشست و برخاست کردن، نیکو سخن گفتن؛
6. وَ الْوَرَع؛ تقوا
7. وَ الإِجْتِهَاد؛ تلاش.
آیا شما در این هفت مورد کلمه منفی دیدید؟! نه. پیغمبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: روزی که خدا مرا مبعوث کرد تا از غار حرا پایین آمدم جبرئیل آمد و گفت: پیغمبر مبعوث شدی خدا هم میگوید با مردم مدارا کن: «أمرنى ربّى بمداراة الناس كما أمرني بأداء الفرائض(الكافى (ط - الإسلامية)، ج2، ص 117).
علاقه امروز مردم به اهل بیت و ائمه علیهم السلام برای چیست؟ علاقه ای که سلیمان کتانی (عالم مسیحی لبنان) را به آن سمتی میکشد که راجع به حضرت زهرا علیهاالسلام کتاب بنویسد فاطمه جان قهرمانی به زور بازو ،نیست قهرمانی به ثروت نیست
قهرمانی به قدرت نیست قهرمان شما هستی که با بدن نحیف در مقابل دشمن و هیئت حاکمه و ظالمه ایستادی علاقه امروز به خاطر آن رفق و مدارای دیروز است. امروزه هم همین طور این نظام ولایت فقیه را ادامه نظام ولایت میدانیم. امام رمه الله علیه فرمودند: ثمره علمی ،فقه حکومت است این نظام هم نظام رفق و مداراست. این مباحث را هم در امتداد مباحث شب گذشته عرض میکنم.
برخی روایات را مطرح کنیم که رضایت چرا فاطمه زهرا علیهاالسلام، محور رضایت خداست. از جمله این روایت:
1. دو نفر خانم بر سر موضوعی بحثشان شد یکی معاند دیگری موافق یکی از اینها خدمت حضرت زهرا علیهاالسلام به آمد و عرض کرد: من با فلانی بحث دارم میشود شما به من یاد دهید که من به او چه بگویم؟ حضرت زهرا علیهاالسلام مطالبی را به این زن آموختند «إحداهما معاندة و أخرى مؤمنة ففتحت على المؤمنة حجتها فاستظهرت على المعاندة». این زن مطالب را گرفت و آن زن معاند را محکوم کرد پیروزی در بحث علمی، خیلی شیرین است. وقتی محکوم کرد خوشحال شد و خدمت حضرت زهرا علیهاالسلام آمد و حضرت فرمودند: «إِنَّ فَرَّحَ الْمَلائِكَة»؛
این خوشحالی ای که ملائکه از محکوم شدن معاند و پیروزی موافق ،دارند به مراتب از خشنودی شما بیشتر است. بعد امام عسکری علیه السلام در ادامه روایت فرمود خدای تبارک و تعالی فرموده است: «ألف ألف» (یک میلیون) ثواب و حسنه نصیب حضرت زهرا علیهاالسلام می شود؛ چون ایشان به آن خانم یاد داد که چطور با زن معاند بحث کند (الإحتجاج (للطبرسی)، ج1، ص18؛ )
این نکته در روایت امام عسکری علیه السلام، برای معلمین، روحانیون و دانشمندان قابل توجه است از بهترین مراکز تبلیغی که ما از آن غافل می شویم، دبیرستان هاست. ،معلمین، روحانیون و مربیان باید کارآموزی و دوره های ویژه داشته باشند؛ چون اگر شخصیت این جوانها در همین عرصه ساخته شود در دانشگاه ها مشکلات کمتری خواهیم داشت. غافلیم از چند میلیون نوجوانی که صبح تا شب در اختیار آموزش و پرورش هستند یا از ده ها هزار جوانی که در پادگانهای نظامی که برای سربازی حضور دارند و زمینه آموزش دارند غافل هستیم.
2. خانمی محضر حضرت زهرا علیهاالسلام آمد و عرض کرد یا بنت رسول الله ! مادرم مريض است. سؤالی راجع نماز دارد اجازه دارم از شما بپرسم؟ فرمود: بفرمایید. سؤالش را پرسید. حضرت پاسخ داد. «وَ ثَنَّتْ»؛ سؤال دیگری بپرسم؟ حضرت جواب داد. «وَ ثَلَّثَتْ»؛ یک سؤال دیگر تا به ده سؤال تبدیل شد حضرت هم با کمال متانت، سؤالات را جواب داد. سؤالات که تمام شد «ثُمَّ خَجِلَتْ مِنَ الْكَثرَة» آن زن خجالت کشید. حضرت زهرا علیهاالسلام فرمود: «هَاتِي وَ سَلِي عَمَّا بَدا لَكِ»؛ خجالت نکش؛ از هرچه می خواهی سؤال کن.
کسانی که میتوانید زمینه برگزاری جلسات پرسش و پاسخ را برای جوانها برقرار کنید، خیلی از این سؤالها سطحی است و با یک پاسخ دادن، شبهه از ذهن آن جوان برچیده میشود من مکرّر به صدا و سیما عرض کردم، مسئولین ذی ربط هم در جلسه حضور دارند به برگزاری جلسات پرسش و پاسخ جوانان و گردهمایی علمی آنان إهتمام داده شود در حوزه های مختلف اعتقادات اخلاق، اجتماعی، قرآن، کلام، تاریخ، فلسفه و... باید حتماً پُرسمانهای قوی در رسانه ملی ایجاد شود.
حضرت زهرا علیهاالسلام فرمود: «خانم اگر بار سنگینی اینجا باشد و یکی به شما بگوید: صدهزار دینار به تو میدهم و این را جابه جا کن انجام میدهی»؟ گفت: بله یا بنت رسول الله . حضرت فرمودند: «بدان عالمی که پاسخ سؤال مردم را بدهد، روز قیامت آن قدر خدا لباسهای کرامت بر تن عالم میپوشاند نورش صحرای محشر را می گیرد (منية المريد ، ص 115؛)
3. زن دیگری آمد و سؤال داشت یا بنت رسول الله آقای من مرا فرستاده است و دغدغه ای دارد او میخواهد ببیند ایشان جزء شیعیان شما هست یا نه؟ ملاک شیعه بودن چیست؟ حضرت زهرا علیهاالسلام فرمود: برو به شوهرت بگو: «اِنْ كُنْتَ تَعْمَلُ بِمَا اَمَرْنَاکَ وَ تَنْتَهى عَمَّا زَجَرْنَاكَ عنه فَأَنْتَ مِنْ شِيعَتِنا وَ إِلَّا فَلَا»؛ اگر هرچه ما امر کردیم انجام بدهید و هر آنچه را که ما ترک گفتیم رها کنید از شیعیان ما هستید. خانم نزد شوهرش آمد و پیغام را آورد.
شوهرش تا شنید گفت یا ویلاه چه کسی میتواند همه اوامر اهل بیت علیهم السلام را انجام بده گفت خانم نزد حضرت زهرا علیهاالسلام برگرد و بگو: شوهرم دردش مضاعف شد. حضرت زهرا علیهاالسلام این دفعه فرمود به آقایت بگو: «شِیعَتُنَا مِنْ خِيارِ أَهْلِ الْجَنَّة، ....نستنقضهم بحبنا»؛( بحار الأنوار (ط- بیروت) ، ج 65، ص155.) ما تمام شیعیان را به خاطر حبّ خودمان جمع کنیم.
«إنقاض» به چه معناست؟ وقتی کسی را که در آب غرق میشود، دستش را بگیری و نجات دهید، میگویند: إنقاض. «وَ نَنْقُلَهُم إِلَى حَضْرَتِنا»؛( بحار الأنوار (ط- بیروت) ، ج 65، ص155.) همه را هم پیش خودمان میآوریم (پس یه مقدار تفاوت کرد. اول فرمود تمام اوامر را انجام دهد و نواهی را ترک کند و بعد فرمود آنها را نجات میدهیم؛ یعنی اگر خطایی هم کردند، چون به مثابه مُجوّز هست) بعد حضرت فرمودند شیعیان ما از گناهانشان به سه چیز پاک میشوند:
1. بالبلایا؛ سختیهایی که در دنیا میبینند؛ مثلاً مریضی (عزیزان! هیچ وقت بلا را در زندگی برای خودتان بدی ندانید). روایت داریم که مریضی، کفاره گناهان است و کسی هم که به مریض کمک کند گناهان او پاک شده و مثل روزی است که از مادر متولد شود؛ یعنی در حقیقت آن مریضی، کفاره گناهان اوست(من لا يحضره الفقیه، ج 4، ص16).
2.والشَّدائد؛ داغ، سختی؛
3. وشدائد يوم القيامه.
البته نه این که حسابرسی خدا نباشد؛ نه این طور نیست. بالاخره گناه گناه است. کار خلاف خلاف است؛ اما از آنجاکه محبت ما را دارند و بنای آنها دوستی و مودت ،ماست اگر خطایی هم مرتکب شوند حضرات سعی میکنند که او را نجات بدهند.
آن زن برگشت و پیغام حضرت زهرا علیهاالسلام را آورد. شوهرش خوشحال شد.
مهریه حضرت زهرا علیهاالسلام و امت
بنابر روایتی قرار شد که مهر حضرت زهرای مرضیه علیهاالسلام در مجلس خواستگاری اش تعیین شود بنا شد که خطبه را پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله بخواند ایشان به پدر رو کرد و عرض! کرد پدرجان میشود برای من مهر دیگری هم قرار بدهید. فرمود: دخترم مگر مهر تعیین نشده؟ کم است؟ حضرت زهرا علیهاالسلام عرض کرد: «نه؛ أَسْئَلُكَ أَسْتَلُكَ أَنْ تَدْعُو اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ مَهْرِي الشَّفَاعَةَ فِي عُصاةِ أُمَّتِک». پیغمبر صلی الله علیه و آله صبر کرد. جبرئیل آمد وهمراهش پارچه حریری بود که بر آن مكتوب بود: «مَهْرُ فاطمة الزهراء شَفَاعَةُ المذنبين مِن أُمِّةِ أَبِيها».
چه کرد با این حریر این حریر امشب پیدا شد امشب وقتی امیرالمؤمنین علیه السلام آمدند تا حضرت زهرا علیهاالسلام را به خاک بسپرند همین حریر را با فاطمه به خاک سپرد (عوالم العلوم و المعارف ، ج11، ص 925). (اینکه بعضی شعرا هم در اشعارشان میگویند قهر فاطمی، مسند شعرشون همین است).
از حرفهای حضرت زهرا علیهاالسلام، که در ایام کوتاه عمر مبارکشان، یکی این بود: «الهی وَ سَيّدِى أَسْتَلْكَ بِالَّذين اصْطَفَيْتَهُمْ وَ بِبُكَاءِ وَلَدِى فِي مُفَارِقَتِي أَنْ تَغْفِرَ لِعُصَاةِ شِيعَتِي وَ شِيعَةِ ذُرِّيَّتِي»؛( الموسوعه الكبرى عن فاطمه الزهرا، ج 15، ص 117.) خدا، تو را میخوانم به حق کسانی که اونها را برگزیدی و به گریه های فرزندانم در مفارقت ،من گنهکاران از شیعیانم را ببخش و بیامرز.
ملاحظه کنید؛ چقدر این مادر به امّتش مهربان است که نه تنها پارچه ای را که امان برای همه من و شما بود همراه خود دفن نمود؛ بلکه در لحظات آخر هم این امان را برای همه شیعیان بر زبان جاری کرد و از خدا مسئلت نمود. البته شما گمان نکنید که حضرت زهرا علیهاالسلام فقط به این عالم بسنده کند؛ بلکه روز قیامت که شود، وقتی به حضرت زهرا علیهاالسلام خطاب میشود: وارد بهشت ،شو می ایستد و میفرماید: «شَفَعْتُ فِي عُصَاةِ أُمَّةِ أبي»!( عوالم العلوم والمعارف، ج 11، ص1188) پس معلوم میشود خشم حضرت زهرا علیهاالسلام، برای چه کسانی است!
خشم فاطمه علیها السلام بر آنهایی است که علی علیه السلام را کنار زدند، بدعت در دین ،گذاشتند نظام امامت را به خلافت و سلطنت تبدیل کردند.
نمونه دیگر، رفتار حضرت زهرا علیها السلام با همسایه است: «الجارُ ثُمَّ الدار» (علل الشرائع، ج1، ص182). امام حسن علیه السلام می فرماید هر چه دعا میکرد اوّل در حق همسایه بود.
