راهی که از کنار دل یک انسان میگذرد
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ
✍️:حجة الاسلام سیدمحمدموسوی
مقدمه:
گاهی وقتی درباره رسیدن به مقامات بزرگ معنوی سخن میگوییم، ذهن ما فوراً به سراغ عبادتهای سنگین، شبزندهداریهای طولانی و ریاضتهای دشوار میرود؛ کارهایی که تصور میکنیم از عهده هر کسی برنمیآیند. اما در منطق اهلبیت علیهمالسلام، گاهی راه رسیدن به خدا از کنار دل یک انسان میگذرد؛ راهی که هزینهاش به اندازه یک جمله است، اما پاداشش همنشینی با پیامبران و صالحان عالم است.
دوستان و همراهان گرامی:
گاهی فکر میکنیم برای دستگیری از دیگران، حتماً باید دارایی کلان یا نفوذ اجتماعی بالایی داشته باشیم؛ اما امروز میخواهم حدیثی را مرور کنیم که این نگاه را به زیبایی تغییر میدهد و دایره نیکی را برای همه ما باز میکند.
متن حدیث و ترجمه
در نقلی که به اهلبیت علیهمالسلام منسوب است، آمده است:«مَن واسَا أَخاهُ بِمالٍ أَوْ جاهٍ أَوْ کَلِمَةٍ طَیِّبَةٍ حُشِرَ یَوْمَ الْقِیامَةِ مَعَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِکَ رَفِیقاً»هر کس برادر دینی خود را با مال، یا مقام و جایگاه، یا سخنی نیکو یاری کند، روز قیامت با پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان محشور میشود و آنان چه نیکو رفیقانی هستند.
این روایت، «مواسات» — یعنی همدردی و یاری رساندن — را به سه سطح تقسیم میکند که هر کس، در هر جایگاهی، میتواند در آن سهیم باشد.
تبیین سهگام همنشینی با اولیاءالله
در این روایت، راههای یاری رساندن به برادر دینی را به سه سطح تقسیم میکند که هر کس، در هر جایگاهی، میتواند در آن سهیم باشد:
۱. یاری با مال (مواسات مادی)
این ابتداییترین و البته یکی از مهمترین راههای گرهگشایی است. انفاق مال، زنجیرهای فقر را از دست و پای نیازمند باز میکند و چرخ زندگی را میچرخاند. قرآن کریم نیز در ستایش سخن نیکو همراه با گذشت میفرماید: «قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَیْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ یَتْبَعُهَا أَذًى» (بقره/۲۶۳)؛ یعنی سخن نیکو و گذشت، از صدقهای که پشت سر آن آزار و تحقیر باشد بهتر است. پس ممکن است کسی پول بدهد اما دل بشکند، و کسی پول نداشته باشد اما با یک کلمه، دل شکستهای را زنده کند.
۲. یاری با جاه و مقام (مواسات اجتماعی)
گاهی شما پول ندارید، اما «اعتبار» دارید. شاید با یک تلفن، یک توصیه یا پادرمیانی برای یک کار اداری یا مشکل یک برادر دینی، گرهای را باز کنید که هیچ پولی باز نمیکرد. استفاده از جایگاه اجتماعی برای احقاق حق مظلوم و گشودن گره مردم، از برترین عبادت هاست. پرداخت یک قبض، خرید دارو، یک تماس برای پیدا کردن کار، معرفی بیمار به پزشک و کمک به ازدواج جوان، همه از مصادیق همین مواسات اجتماعی است.
۳. یاری با کلمه طیبه (مواسات روحی و اخلاقی)
و اما سومین راه که در دسترس تکتک ماست؛ «کلمه طیبه». گاهی یک انسان نیازمندِ پول نیست؛ نیازمندِ شنیده شدن است. نیازمندِ یک جمله امیدوارکننده، یک لبخند همراه با احترام، یا یک تعریف بهجا برای ترمیم اعتمادبهنفس آسیبدیدهاش است.
گاهی همسر ما پول نمیخواهد، میخواهد شنیده شود؛ گاهی فرزند امکانات بیشتری نمیخواهد، میخواهد از پدر و مادرش بشنود: «من به تو افتخار میکنم» گاهی دوست گرفتار از ما راهحل نمیخواهد؛ فقط میخواهد بداند تنها نیست.
حتی یک پیام ساده — «حالت چطور است؟ اگر کاری داشتی من هستم» — شاید برای ما سی ثانیه وقت باشد، اما برای انسانی که احساس تنهایی میکند یعنی: «هنوز یک نفر مرا فراموش نکرده است»
کلمه طیبه در حقیقت نوعی حمایت روانی و عاطفی است؛ هزینهای ندارد، اما ثمرهاش همنشینی با پیامبران در قیامت است.
سیره اهلبیت علیهمالسلام نیز گویای همین است: امام سجاد علیهالسلام شبانه برای نیازمندان غذا و کمک میبرد و چهره خود را میپوشاند، تا هدفِ نه دیدهشدنِ کمککننده، بلکه یادآوریِ فراموشنشدنِ نیازمند در نظر خداوند باشد.
جمعبندی :
عزیزان؛بیایید امروز از خودمان بپرسیم: من کدام یک را دارم؟ مال؟ آبرو و اعتبار؟ یا زبان؟ اگر مال دارم، کمک کنم؛ اگر اعتبار دارم، واسطه خیر شوم؛ و اگر هیچکدام را ندارم، دستکم یک کلمه خوب بگویم. بنابراین تقریباً هیچکس نمیتواند بگوید: «از دست من هیچ کاری برنمیآید.»
سه سرمایه در اختیار ماست: مال، آبرو و زبان. خدا میبیند مال ما گره باز میکند یا فقط خرج خودمان میشود؛ آبروی ما فقط برای خودمان مصرف میشود یا برای حل مشکل دیگری هم به کار میرود؛ و زبان ما زخم میزند یا مرهم میشود؟
بیایید عهد ببندیم که در هیچ شرایطی «خالی از یاری» نباشیم. اگر دستمان از مال کوتاه است، زبانمان که هست؛ اگر اعتبار نداریم، قلبی که داریم. یک گره را با مالمان باز کنیم، یک گره را با اعتبارمان باز کنیم و یک دل را با کلمهای خوب آرام کنیم؛ شاید همان دستی که امروز میگیریم، فردای قیامت دست ما را بگیرد. و «وَ حَسُنَ أُولئِکَ رَفِیقاً»؛ چه نیکو رفیقانی هستند.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
«شیعه کوئست؛ همراه شما در مسیر تبلیغ و ترویج دین»
به کانال سخنرانی های مکتوب و #روضه در ایتا بپیوندید @shiaquest_net
