پوشش در نماز
مسأله ۴۸) در نمازهای واجب و توابع آن، مانند نماز احتیاط و قضای اجزای فراموش شده و بنابر احتیاط واجب در دو سجدۀ سهو، باید بدن پوشیده باشد.
مسأله ۴۹) وجوب پوشش در نماز، اختصاص به حضور نامحرم در مکان نمازگزار ندارد، بلکه اگر کسی هم حضور نداشته باشد، پوشش شرط صحّت نماز است.
مسأله ۵۰) مرد باید در حال نماز عورتین خود را بپوشاند، اگر چه کسی او را نبیند و بهتر است از ناف تا زانو را هم بپوشاند.
مسأله ۵۱) زن باید موقع نماز، تمام بدن و موی خود را بپوشاند ولی پوشاندن صورت به مقداری که شستن آن در وضو واجب است و دست ها و پاها تا مچ، لازم نیست. البته در صورت وجود نامحرم، باید پاها تا مچ نیز پوشانده شود.
مساله ۵۲) کسی به جهت ندانستن حکم شرعی، پوشش لازم را در نماز مراعات نکرده است، نمازش باطل است، مگر اینکه غافل یا جاهل قاصر باشد؛ یعنی حتی احتمال باطل بودن نماز بدون پوشش را نمی داده است.
مسأله ۵۳) چانه جزیی از صورت است و پوشاندن آن در نماز بر زن واجب نیست ولی قسمت زیر چانه جزء صورت نیست و پوشاندن آن واجب است.
مسأله ۵۴) در نماز میّت پوشش واجب نیست؛ اگر چه احتیاط مستحب است.
مسأله ۵۵) در نمازهای مستحب نیز مانند نماز واجب، پوشش شرط صحّت نماز است.
مسأله ۵۶) اگر در بین نماز متوجه شود که پوشش لازم را ندارد، احتیاط آن است که نماز را تمام کرده و دوباره آنرا بخواند؛ البته در صورتی که بلافاصله خود را بپوشاند، بعید نیست نمازش صحیح باشد. همچنین اگر بعد از نماز متوجه شود که مقدار واجب پوشش را نداشته، نمازش صحیح است.
شرایط پوشش نمازگزار
مسئله ۵۷) لباس نمازگزار باید دارای شرایط زیر باشد:
۱. پاک باشد؛
۲. مباح باشد؛
۳. از اجزای مردار نباشد؛
۴. از اجزای حیوان حرام گوشت نباشد؛
۵. لباس مرد از طلا نباشد؛
۶. لباس مرد از ابریشم خالص نباشد.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۱.پاک باشد
۱. پاک باشد
مسأله ۵۸) لباس و بدن نمازگزار باید پاک باشد.
مسأله ۵۹) کسی که نمی داند نماز با بدن و لباس نجس باطل است، اگر با بدن یا لباس نجس نماز بخواند، نمازش باطل است، مگر اینکه غافل یا جاهل قاصر باشد؛ یعنی حتی احتمال باطل بودن نماز با لباس نجس را ندهد.
مسأله ۶۰) اگر نداند که بدن یا لباسش نجس است و بعد از نماز بفهمد، نمازش صحیح است ولی اگر قبلاً نجاست آن را می دانسته و فراموش کرده و با آن نماز خوانده است، نمازش باطل است.
مسأله ۶۱) اگر مکلف شک دارد لباسش نجس شده یا نه، بنا می گذارد که لباسش پاک است و نماز خواندن با آن صحیح است. اما اگر قبلاً نجس شده و شک دارد تطهیر شده یا نه، نمی تواند با آن نماز بخواند.
مسأله ۶۲) کسی که نمی داند بدن یا لباسش پاک است یا نجس، چنانچه نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد که نجس بوده است، نمازش صحیح است.
مسأله ۶۳) اگر بین نماز متوجه نجاست بدن یا لباسش شود و بداند که نجاست از پیش بوده، چنانچه در وسعت وقت است، نمازش باطل است و باید بعد از تطهیر، نماز را اعاده کند و در تنگی وقت، اگر آب کشیدن بدن یا لباس یا عوض کردن لباس یا بیرون آوردن آن، حالت نماز را به هم نمی زند، باید در حال نماز این گونه عمل کند و پس از آن نماز را ادامه دهد و در صورتی که با انجام این کارها حالت نماز به هم می خورد، باید با همان حال نماز را ادامه دهد و نمازش صحیح است.
مسأله ۶۴) اگر لباس نجس را آب بکشد و یقین کند که پاک شده است و با آن نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد پاک نشده، نمازش صحیح است ولی برای نمازهای بعدی باید لباس را تطهیر کند.
مواردی که پاک بودن بدن یا لباس نمازگزار لازم نیست
مسأله ۶۵) در چهار صورت اگر بدن یا لباس نمازگزار نجس باشد، نماز صحیح است:
اول: خون زخم، جراحت و دمل
مسأله ۶۶) اگر در بدن یا لباس نمازگزار، خون زخم، جراحت یا دمل باشد، چنانچه آب کشیدن بدن یا لباس یا عوض کردن لباس برای بیشتر مردم یا برای شخص او سخت و مستلزم حرج و مشقت است، تا وقتی که زخم، جراحت یا دمل خوب نشده است، می تواند با آن خون نماز بخواند. همچنین چرکی که با خون بیرون می آید یا دوایی که روی زخم می گذارند و نجس می شود، همین حکم را دارد.
مسأله ۶۷) خون بریدگی ها و زخم هایی که به زودی خوب می شود و شستن آنها آسان است، این حکم را ندارد و نماز با آن باطل است.
مسأله ۶۸) اگر مقداری از بدن یا لباس که معمولاً به رطوبت زخم آلوده می شود، به رطوبت آن نجس شود، نماز خواندن با آن اشکال ندارد، ولی اگر جایی از بدن یا لباس که با زخم فاصله دارد، با رطوبت زخم نجس شود و با آن نماز بخواند، نمازش باطل است.
مسأله ۶۹) اگر چند زخم در بدن طوری نزدیک هم باشند که یک زخم حساب شوند، تا وقتی همۀ آنها خوب نشده اند، نماز خواندن با خون آنها اشکال ندارد ولی اگر به قدری از هم دور باشند که هر کدام یک زخم مجزا حساب شوند، هر کدام که خوب شد، باید آن قسمت از بدن و لباس را برای نماز تطهیر کرد.
مسأله ۷۰) هرگاه یقین کند خونی که در بدن یا لباس اوست، خونی است که نماز با آن صحیح است؛ مانند اینکه یقین کند خون زخم، جراحت یا دمل است، چنانچه بعد از نماز بفهمد خونی بوده که نماز با آن باطل است، نمازش صحیح است.
دوم: خون کمتر از یک بند انگشت اشاره
مسأله ۷۱) اگر بدن یا لباس نمازگزار به خونی غیر از آنچه در صورت قبل۱ ذکر شد آلوده باشد، درصورتی که مقدار آن کمتر از یک بند انگشت اشاره باشد، (با شرایطی که گفته می شود) نماز با آن اشکال ندارد، ولی اگر به اندازۀ بند انگشت اشاره یا بیشتر از آن باشد نماز با آن باطل است.
مسأله ۷۲) صحّت نماز با خون کمتر از بند انگشت اشاره، چند شرط دارد:
۱. خون حیض نباشد؛ اگر اندکی هم از آن خون بر بدن یا لباس نمازگزار باشد، نماز باطل است و بنابر احتیاط واجب خون نفاس و استحاضه نیز همین حکم را دارد.
۲. خون حیوان نجس العین (سگ و خوک) و حیوان حرام گوشت و مردار و انسان کافر نباشد.
۳. رطوبتی از خارج به آن خون نرسیده باشد مگر در صورتی که رطوبت با خون مخلوط شده و در آن مستهلک شود و مجموع آنها هم بیش از اندازۀ مجاز نشود که در این صورت، نماز با آن صحیح است و در غیر این صورت نماز با آن بنابر احتیاط واجب صحیح نیست.
مسأله ۷۳) اگر بدن یا لباس خونی نشود ولی به واسطۀ برخورد با خون، متنجس شود؛ مانند اینکه دست یا لباس نمازگزار که خیس است به خون خشک شده ای، برخورد کند و متنجس شود ولی عین خون منتقل نشود، اگرچه مقداری که نجس شده، کمتر از یک بند انگشت باشد، نمی توان با آن نماز خواند.
مسأله ۷۴) اگر عین خون از بدن یا لباس برطرف شود، ولی محل آن تطهیر نشود، در صورتی که بیشتر از اندازۀ مجاز نباشد، می توان با آن نماز خواند.
مسأله ۷۵) اگر خون روی لباسی که آستر دارد بریزد و به آستر آن برسد و یا به آستر بریزد و روی لباس هم خونی شود، اگر مجموع خون روی لباس و آستر کمتر از یک بند انگشت باشد، نماز با آن صحیح و اگر به اندازهی بند انگشت اشاره یا بیشتر از آن باشد، نماز باطل است.
سوم: متنجس بودن لباس های کوچک
مسأله ۷۶) اگر لباس های کوچک نمازگزار، مانند جوراب، دستکش و عرقچین که با آنها نمی توان عورت را پوشاند و نیز انگشتر، دستبند و مانند آن، با نجاستی تماس پیدا کند و نجس شود، نماز با آن صحیح است.
مسأله ۷۷) اگر اشیایی از قبیل دستمال، کلید و چاقوی نجس در نماز همراه انسان باشد، نماز با آن اشکال ندارد.
چهارم: اضطرار به پوشیدن لباس نجس
مسأله ۷۸) کسی که به خاطر سرما یا نداشتن آب و مانند آن ناچار شود که با بدن یا لباس نجس نماز بخواند، نمازش صحیح است.
۱. یعنی غیر از خون زخم و جراحت و دمل که تطهیر آن مشقت دارد.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۲. مباح باشد
۲. مباح باشد
مسأله ۷۹) لباس نمازگزار باید مباح باشد؛ یعنی غصبی نباشد.
مسأله ۸۰) اگر نداند پوشیدن لباس غصبی حرام است، نمازش صحیح است اما اگر بداند حرام است هرچند نداند نماز را باطل می کند، چنانچه عمداً با لباس غصبی نماز بخواند، باید آن نماز را با لباس غیر غصبی اعاده کند.
مسأله ۸۱) اگر نداند یا فراموش کند که لباس او غصبی است و با آن نماز بخواند، نمازش صحیح است.
مسأله ۸۲) اگر عمداً در لباسی که نخ یا دکمه یا چیز دیگری از آن غصبی است، نماز بخواند، نمازش باطل است.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۳. از اجزای مردار نباشد
۳. از اجزای مردار نباشد
مسأله ۸۳) لباس نمازگزار باید از اجزای حیوان مردهای که دارای خون جهنده است نباشد و احتیاط واجب آن است که از اجزای مرداری که دارای خون جهنده نیست، نیز نباشد.
مسأله ۸۴) هرگاه قسمتی از اجزای مردار همراه نمازگزار باشد، بنابر احتیاط واجب نمازش باطل است ولی اگر اجزای بی روح حیوان حلال گوشت مانند مو، پشم، شاخ و استخوان همراه او باشد، نمازش باطل نیست.
مسأله ۸۵) پوست و چرم حیوان حلال گوشتی که از کشورهای غیر مسلمان تهیه شده و تذکیه۱ آن مشکوک است، از نظر طهارت و نجاست حکم مردار را ندارد و پاک است، ولی نم یتوان در آن نماز خواند. البته اگر به خاطر جهل به حکم با چنین لباسی قبلا نماز خوانده، نمازش صحیح است. و اگر وارد کننده آن مسلمان باشد و احتمال بررسی و تفحص در مورد تذکیه آن توسط او داده شود، نماز با آن اشکال ندارد.
۱. تذکیه به شرایطی گفته می شود که برای پاک یا حلال کردن گوشت حیوانات در اسلام قرار داده شده است. تذکیه در حیوان حلال گوشت عبارت است از پاک گردانیدن اجزای حیوان و حلال کردن خوردن گوشت آن و در حیوان حرام گوشت، پاک گردانیدن اجزای آن می باشد. گونه های تذکیه عبارت است از: ذبح در غیر شتر، نحر در شتر و شکار در حیوانات وحشی.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۴. از اجزای حیوان حرام گوشت نباشد
۴. از اجزای حیوان حرام گوشت نباشد
مسأله ۸۶) لباس نمازگزار نباید از اجزای حیوان حرام گوشت باشد؛ حتی اگر مویی از آن هم در لباس یا بدن نمازگزار باشد، نمازش باطل است.
مسأله ۸۷) اگر رطوبت پاکی مانند آب دهان یا بینی از حیوان حرام گوشت؛ مانند گربه، بر بدن یا لباس نمازگزار باشد، نماز باطل است، مگر اینکه بعد از خشک شدن عین آن برطرف شود، همچنین اگر فضله پرندگان حرام گوشت بر بدن یا لباس باشد، نماز با آن باطل است ولی اگر بعد از خشک شدن از لباس یا بدن برطرف شود، نماز صحیح است.
مسأله ۸۸) مو، عرق، آب دهان انسان، موم، عسل، مروارید و صدف اگر بر لباس و بدن نمازگزار باشد، نماز اشکال ندارد.
مسأله ۸۹) نماز خواندن با لباسی که فرد شک دارد از اجزای حیوان حلال گوشت است یا حرام گوشت، صحیح است.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۵. لباس مرد از طلا نباشد
۵. لباس مرد از طلا نباشد
مسأله ۹۰) پوشیدن لباسی که از طلا بافته شده یا طلا در آن به کار رفته باشد، برای مردان حرام و نماز با آن باطل است ولی برای زنان در همه حال (نماز و غیر آن) اشکال ندارد.
مسأله ۹۱) استفاده مردان از زنجیر و انگشتر طلا و نیز ساعت مچی طلا اگرچه برای مدتی کوتاه (مانند لحظه عقد) باشد، حرام است؛ هرچند به قصد زینت نباشد و از دیگران هم مخفی کند و بنابر احتیاط واجب نماز نیز با آن باطل است.
مسأله ۹۲) استفاده از طلا در جراحی استخوان و دندان سازی برای مردان اشکال ندارد و موجب بطلان نماز نمی شود.
مسأله ۹۳) چیزی که طلای سفید نامیده می شود اگر همان طلای زرد باشد که در اثر ترکیب سفید شده است، حکم طلای زرد را دارد ولی اگر عنصر طلا در آن به قدری کم است که عرفاً به آن طلا نمی گویند، استفاده از آن برای مرد اشکال ندارد. همچنین استفاده از پلاتین اشکال ندارد.
مسأله ۹۴) اگر مردی نداند یا فراموش کند انگشتر یا لباسش از طلا است و با آن نماز بخواند، نمازش صحیح است.
نماز / پوشش در نماز / شرایط پوشش نمازگزار / ۶. لباس مرد از ابریشم خالص نباشد
۶. لباس مرد از ابریشم خالص نباشد
مسأله ۹۵) لباس نمازگزار مرد (حتی چیزهایی که عورت را نمی پوشاند مانند عرقچین، جوراب و مانند آن) اگر از ابریشم خالص باشد، نماز با آن باطل است و در غیر نماز هم پوشیدن آن برای مرد حرام است ولی اگر دستمال ابریشمی و مانند آن همراه نمازگزار، مثلاً در جیب او باشد، اشکال ندارد و نماز را باطل نمی کند.
مسأله ۹۶) اگر آستر لباس، حتی مقداری از آن ابریشم خالص باشد، پوشیدن آن برای مرد حرام و نماز در آن باطل است.
مسأله ۹۷) پوشیدن لباسی که نمی داند از ابریشم خالص است یا چیز دیگر، اشکال ندارد و نماز با آن صحیح است.
مسأله ۹۸) پوشیدن لباس ابریشمی برای زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.
نماز / پوشش در نماز / مستحبات و مکروهات لباس نمازگزار
مستحبات و مکروهات لباس نمازگزار
مسأله ۹۹) برخی از مستحبات لباس نمازگزار عبارت است از: لباس سفید باشد، پاکیزه ترین لباس باشد، از پنبه یا کتان باشد، بوی خوش استعمال کند و انگشتر عقیق استفاده کند.
مسأله ۱۰۰) برخی از مکروهات لباس نمازگزار عبارت است از: پوشیدن لباس سیاه و چرک و تنگ و لباس شرابخوار و لباس کسی که از نجاست پرهیز نمی کند و لباسی که نقش صورت دارد هر چند لباس زیرین باشد. باز بودن دکمه های لباس و دست کردن انگشتری که نقش صورت دارد.
