نقش راهبردی امام عسکری (ع) در عصر غیبت
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ
✍️:حجةالاسلام سیدمحمدموسوی
«اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الحُجَّةِ بنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ و عَلی آبائِهِ، فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا.»
عبور از یک بحران تاریخی
سروران گرامی، برادران و خواهران ایمانی!ما امروز در حال بررسیِ دورانی هستیم که آن را «دورانِ انتقال» مینامیم. هر نهضتی، هر دینی و هر امتی، یک نقطهی عطف دارد؛ لحظهای که از یک وضعیتِ تثبیتشده واردِ یک وضعیتِ جدید و ناشناخته میشود. برای شیعهی اهلبیت، دورانِ امام حسن عسکری (ع) همین نقطه است.
خداوند در قرآن کریم در سوره قصص، آیه ۵ میفرماید: *«وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ»*.
این وعدهی الهی است. اما رسیدن به این «وراثت» و «امامتِ جهانی»، نیازمندِ بسترسازی است. امام حسن عسکری (ع) در زمانی به امامت رسیدند که حکومتهای غاصب، با تمام توان در پیِ حذفِ فیزیکی و فکریِ آخرین ذخیرهی الهی بودند.
منبرِ امروز ما دربارهی «مهندسیِ غیبت» است. اینکه چگونه امام عسکری (ع)، در بدترین شرایطِ امنیتیِ تاریخِ اسلام، زیرساختی را بنا کردند که امروز بعد از ۱۲۰۰ سال، ما همچنان بر سرِ آن سفره نشستهایم.
اختناق و هوشمندی در برابر فشار
«ببینید عزیزان، در کتب تاریخی مانند *إرشاد* شیخ مفید و *کافی* کلینی، تصریح شده که امام حسن عسکری (ع) در سامرا در «عسکر» یا همان پادگانِ نظامی محصور بودند. «معتمدِ عباسی» شبانهروز مراقب بود که مبادا آن «موعودِ آسمانی» به دنیا بیاید یا ارتباطی برقرار شود.
برخی از ما تصور میکنیم این حصارِ نظامی، مانع از فعالیتِ امام شد. اما واقعیتِ تاریخی این است که امام عسکری (ع) با وجودِ این محاصره، «شبکهی وکالت» را تقویت کردند.
امام در این شرایطِ خفقان، با استفاده از نامهنگاری های رمزی، پیکهای مطمئن و ایجادِ حوزههای فکری، به شیعیانِ قم، ری، خراسان و عراق پیغام میدادند. این یعنی چه؟ یعنی امام به ما یاد دادند که **«محدودیت، توقف نیست»**.
در جامعهی امروزِ ما، وقتی با تحریمها، فشارها یا محدودیتهای رسانهای روبهرو میشویم، نباید در لاکِ انفعال فرو برویم. امام عسکری (ع) با اینکه در خانه محصور بودند، اما «مرجعیتِ علمی» را مدیریت میکردند. ایشان به شیعیانِ شهرهای دوردست میفهماندند که ارتباطِ با امام، به «دیدنِ چهره» نیست؛ به «اطاعت از مسیر» است.
این دوران، دورانِ «تمرینِ دوری» بود. مردم باید یاد میگرفتند که چگونه به جای دیدنِ امام، به «فرمانِ امام» تکیه کنند.
این اولین درسِ ماست: «در عصرِ فتنه، قطبنما را گم نکن، به کلامِ امام تکیه کن، نه به هیاهوی رسانههای زمانه.»
مهندسیِ عصر غیبت و تأسیسِ نهادِ مرجعیت
«بخشِ بسیار مهمِ امامتِ امام عسکری (ع)، بنا نهادنِ سیستمِ «نیابت» و «مرجعیت» بود.
شما تصور کنید جامعهای که قرنها امام را در کنار خود میدید، ناگهان امامش از نظرها غایب شود. چه اتفاقی میافتد؟ «هرجومرجِ فکری» و «انحرافاتِ عقیدتی» در کمین است. امام عسکری (ع) برای پیشگیری از این سرگردانی، یک نظامِ ساختاریافته طراحی کردند.
مرحوم طبرسی در کتاب *احتجاج* (ج ۲، ص ۲۶۳) روایتی بسیار کلیدی را نقل میکند. امام خطاب به شیعیان فرمودند:«فَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنَ الْفُقَهَاءِ صَائِناً لِنَفْسِهِ حَافِظاً لِدِينِهِ مُخَالِفاً عَلَى هَوَاهُ مُطِيعاً لِأَمْرِ مَوْلَاهُ فَلِلْعَوَامِّ أَنْ يُقَلِّدُوهُ»*: «آن دسته از فقها که نفسِ خود را از گناه نگه دارند، دینِ خود را حفظ کنند، با هوای نفسِ خود مخالفت کنند و مطیعِ امرِ مولایشان باشند، بر عوام لازم است که از آنان تقلید کنند.»
تأمل کنید! این یک دستورِ ساده نیست؛ این «نقشهی مهندسیِ عصر غیبت» است. امام عسکری (ع) در این کلام، «مرجعیتِ دینی» را به عنوانِ واسطهی بینِ مردم و امامِ غایب تعریف کردند. چرا امروز ما در میانِ این همه شبهاتِ فضای مجازی و حملاتِ فکری، همچنان دیندار باقی ماندهایم؟ چون امام عسکری (ع) این زنجیرهی مرجعیت را برای ما طراحی کرد.
این «واقعیتِ امروزی» ماست؛ نهادِ روحانیت و مرجعیت که امروز تکیهگاهِ جامعه است، یادگارِ همان دورانِ سختِ سامراست. امام با این اقدام، «ارتباطِ معنوی» را از «ارتباطِ فیزیکی» جدا کرد و به ما یاد داد که برای رسیدن به حق، باید سراغِ «عالمِ خداترس» رفت، نه سراغِ هر صدای پرهیاهویی در فضای مجازی.»
الگوی اخلاقی و دفاع از حریمِ دین
«در کنارِ این مدیریتِ کلان، امام عسکری (ع) با «اخلاقِ عملیِ» خود، دشمن را خلع سلاح میکردند.
در تاریخ آمده است که امام را به دستِ زندانبانی سپردند که بدترینِ مردم بود. به او دستور دادند: «به او سخت بگیر». اما بعد از مدتی که گذشت، این زندانبان، خودش مریدِ امام شد. چرا؟ چون امام در سلولِ انفرادی، طوری نماز میخواند و طوری با خدا راز و نیاز میکرد که ابهتِ معنویاش، زندانبان را لرزاند. (به نقل از *إرشاد* شیخ مفید).
این برای ما چه پیامی دارد؟ امروز جامعهی ما بیش از آنکه به «منبرهای طولانی» نیاز داشته باشد، به «اخلاقِ عملی» نیاز دارد. مردم از حرفهای زیبا خستهاند؛ مردم میخواهند اثرِ دین را در رفتارِ ما ببینند. امام عسکری (ع) در شرایطی که حتی نفس کشیدنش تحتِ کنترل بود، «اخلاقِ علوی» را رها نکرد.
ما در دنیای مدرن، گاهی در برابرِ اولین فشارِ اجتماعی، دین و اخلاقمان را معامله میکنیم. یکی برای یک سودِ مالی، یکی برای یک لایک در فضای مجازی، یکی برای جلبِ نظرِ دیگران. اما امام عسکری (ع) به ما یاد داد که **«آزادیِ روح»**، از آزادیِ جسم مهمتر است. کسی که خدا را دارد، در قفس هم آزاد است.
بیایید این سیره را در زندگیمان جاری کنیم: در خلوتها، در فضای مجازی، در برخورد با همکار و خانواده؛ همانطور باشیم که در محضرِ امام باشیم. شیعهی امام عسکری (ع)، «آینهی تمامنمایِ تقوا» است.»
نتیجهگیری: جمعبندی و تجدید عهد
«عزیزانِ من!
آنچه امروز از زندگی امام حسن عسکری (ع) آموختیم، در سه محور خلاصه میشود:
۱. بصیرتِ راهبردی: در برابرِ فشارها تسلیم نشویم و تهدید را به فرصت تبدیل کنیم.
۲.اعتماد به مسیرِ فقاهت: مرجعیت و عالمانِ متعهد، پلهای ارتباطی ما با امام زمان (عج) هستند؛ این رشته را محکم بگیرید.
۳. تقوای عملی: دینداریِ ما باید در رفتارمان، در امانتداریمان و در اخلاقمان دیده شود، نه فقط در شعارهایمان.
امام حسن عسکری (ع) رنج کشیدند، در حصر ماندند و مظلومانه به شهادت رسیدند تا پرچمِ «مهدویت» زمین نماند. امروز نوبتِ ماست. اگر میخواهیم منتظرِ واقعی باشیم، باید از «سبکِ زندگیِ عسکری» پیروی کنیم.
خدایا! به حقِ امام حسن عسکری (ع)، به ما توفیقِ سربازیِ فرزندِ غریبش، حضرت مهدی (عج) را عنایت بفرما. دلهای ما را در این طوفانهای آخرالزمان، به نورِ ایمانِ مستحکم کن.
*«اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ الذَّابِّينَ عَنْهُ وَ الْمُسَارِعِينَ إِلَيْهِ فِي قَضَاءِ حَوَائِجِهِ».*
و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.»
«شیعه کوئست؛ همراه شما در مسیر تبلیغ و ترویج دین»
www.shiaquest.net
به کانال سخنرانی های مکتوب و #روضه در ایتا بپیوندید @shiaquest_net
